Çocuğunuzun arkadaşı olmak mı, anne ve baba olarak kalmak mı?

[TrauN]

Son yıllarda yaşam temposunun hızlı aktığı büyük şehirlerde ebeveyn-çocuk ilişkilerinde büyük bir değişim gözleniyor. Günümüzün ebeveyn ve babaları büyümekte olan çocuklarının hayatında sadece bir otorite simgesi olmak istemiyorlar. Onlarla sıcak içten ve arkadaşça ilişkiler içinde olmak istiyorlar. İşte tam bu noktada “eski ve yeni çatışması” devreye girip “çocukla arkadaş olmak mı yoksa ebeveyn kalmak mı daha doğrudur” sorusu gündeme geliyor.

Özellikle çocuğu ergen yaşa girmiş ailelerin bu konuda daha da zorlandıklarını gözlemliyorum. Ebeveyn ve babanın çocukla arkadaşlığın sınırlarını belirlemede yaşadığı tereddüt ve kaygılar da doğrusu süreci hiç de basit bir hale getirmiyor. Öyleyse ne yapmak gerekiyor?

İlk iş olarak ergenin özelliklerini gözden geçirelim. Bu yaştakiler neler hisseder hayata nasıl bakar zihninde ve bedeninde ne gibi değişimler olur?

Ergen çocukluktan yeni çıkmış fiziksel sosyal romantik ve bedensel olarak henüz gelişmekte olan kişidir. Artık çocuk değildir ama henüz bir genç de olmamıştır. Bu yaş aralığında çocuğu olan ya da çocuğunun ergen dönemini sağ salim atlaşmış olan okuyucularımızın iyi hatırlayacağı gibi evlerde adeta yürüyen hormon bombaları yaşamaktadır. Neye sinirlenecekleri neye nasıl tepki gösterecekleri neyin hoşlarına gidip gitmeyeceği pek belli olmaz. Hani her vakit ne yapacağı nasıl tepki vereceği kestirilemeyen kişiler için kullanılan bir deyim vardır: “Sağı solu belli olmaz.” Bence bu deyim ergeni anlatmak için birebirdir. Peki sebep ergenin sağı solu belli olmaz?

Bu soruyu bir benzetme yaparak açıklarsak sanırım hepimiz daha iyi anlayacağız. Şimdi gözünüzün önüne şık yeni bir yapı getirin. O binanın içine girelim. Aa banyo daha yapılmamış mutfak dolapları takılmamış sıvalar boyalar yok iç kapılar takılmamış elektrik su tesisatları henüz döşenmemiş; kısaca binanın kabası bitmiş ama içinde oturmaya henüz elverişli değil. İşte bu yaş çocukları da böyledir. Örneğin biyolojik olarak bir çocuk sahibi olabilirler ama bir çocuğa bakma ve büyütme sorumluluğuna sahip olamazlar. Bu ne demektir?

Giderek yetişkin görünümüne ve donanımına sahip olmaya başlayan çocuklar henüz yaptıklarının sorumluluğunu alma ve net olarak önünü görme yeteneğine sahip değillerdir. Zaten yasalar da bu dönemdeki farkları göz önüne alınarak hazırlanmıştır. Oy vermek yasal mesuliyet sahibi olmak ve ehliyet almak için gövde gelişiminin bittiği varsayılan 18 yaş şart koşulmuştur.

Bu yaş çocukları için arkadaşları her şeydir. Hatta çoğu vakit arkadaşlar ebeveyn ve babadan önce gelir. Çünkü eğlencelidirler hesap sormazlar onlardan ruhsat alma zorunluluğu yoktur. Odanın dağınık olup olmadığına bakmazlar çünkü muhtemelen kendi odası daha dağınıktır.

Arkadaş olmaya çalışmak bir hatadır
Aile ve çocuk ilişkisinde yapılabilecek en büyük hata çocukla iyi geçinmek ve olası çatışmaları önlemek adına ebeveynlikten istifa etmek en iyi arkadaş olmaya çalışmaktır. Çünkü ergen hayatının hiçbir döneminde olmadığı kadar bu dönem rehberliğe ihtiyaç duyar bunu da yaşıtlarından ya da iyi geçinmek adına ona kaide koymaktan korkan bir ebeveynden yeterli ölçüde alamaz.

Çocuğunuzla arkadaş olmaya çalışmayın ama onu anlamaya çalışın. Nasıl bir çocuk olduğunu isteklerinin ihtiyaçlarının ve hedeflerinin ne oluğunu keşfetmek için uğraşın. Çocuğunuzu kendi hedeflerinize yöneltmeyin ama kendi hedefini bulma konusunda yardımcı olun. Ona “başına ne gelirse gelsin hayatta ne yaparsan yap ben buradayım” mesajı verin onu dinleyin duymak istediklerinizi değil onun sözcüklerini duyun.

Çocukla ilişkide izlenecek en iyi yol onun kişiliğini dilek ve ihtiyaçlarını dikkate alan kuralların ortak koyulduğu çocuğa mesuliyet ve söz hakkı veren aynı zamanda eleştiriden ırak bir yapı sergileyen etkin iletişimdir.

Unutmayın çocuğunuzun yaşam boyu yüzlerce arkadaşı ancak bir adet ebeveyn ve babası olacaktır.