0-12 aylik bebeğin beslenmesi

[TrauN]

Sağlam çocuk takibindeki amaç çocuğunuzun bedensel ve zihinsel olarak gelebileceği en üst noktayı yakalamaktır. Yenidogan döneminden itibaren düzenli aşılama, yaşına müsait beslenme ve vitamin ihtiyacının karşılanması, hastalıkların erken tanı ve tedavisi günümüzde tüm çocuk hekimlerinin ve bilinçli ailelerin üzerinde durduğu en esas noktalardır. Bütün bu önemli parametreler arasında aileler için çocuklarının düzenli ve yeterli beslenmesinin çok dikkatle ele alınması gerekmektedir. Sağlık hizmeti verirken tüm hekimlerin benimsediği standartlar vardır. Çocuk beslenmesinde de hekimlerin ve ailelerin benimsediği belirli standartlar olmalıdır. Geleneklere göre yapılan pek çok beslenme hatası bu şekilde önlenmiş olabilir. Dünya Sağlık Örgütü, Amerikan Pediatri Akademisi, Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı ilk 6 ayda her bebeğin mutlaka tek başına ebeveyn sütü ile beslenmesini önermektedir. Çok nadiren ebeveyn sütü ile beslenmenin sağlanamadığı durumda inek sütü ile beslemek yerine ebeveyn sütüne yaklaştırılmış bebek mamaları ile besleme yapılması gerekmektedir.

Ek besinlere erken başlanmamasının nedenleri:
· Erken verilen ek besinlerin, bebeğin ebeveyn sütünden tam yararlanmamasına sebep olması
· Büyüme açısından bir üstünlüğünün olmaması
· İlk aylarda dilin dışarı itme refleksinin güçlü olması
· Çiğneme becerisinin 4 aydan önce gelişmemiş olması
· Böbrek fonksiyonlarının yeterince gelişmemesi
· Sindirim sistemindeki gıdaları parçalayan enzimlerin yeterince salınmaması
· Alerjik hastalıkların artmasına yol açması
· Başta zatürree ve ishal olmak üzere hastalıkların artmasına yol açması

6. ayda artık bebeklerimizin ebeveyn sütü dışındaki gıdalarla tanıştırılmaları gerekir. Bu dönemde çocuklarda çok belirgin olarak yetişkin gıdalarına özenme, annenin babanın yediği gıdayı tatma arzusu vardır. Çoğu ebeveyn baba bunu “Yerken ağzıma bakıyor, dayanamayıp tattırıyoruz,” şeklinde anlatım eder. Bebeğin bu aylarda gösterdiği tepki, merak ve her şeyi ağzına götürme isteği ile alakalıdır. Fakat bu tepki ağzına götürdüğü her şeyin yaşına müsait ve sindirebileceği gıda olduğu anlamına gelmez. Ek gıdalara başlanırken arada tattırma yerine düzenli öğün şeklinde başlanması uygundur. Bu şekilde düzenli bir beslenmede gıdalar saatinde ve yeterli miktarda tüketilir ve ileride oluşacak abur cubur yeme alışkanlığının önüne geçilmiş olur.

Unutmayalım ki: çocuklar yeme alışkanlıkları dâhil her şeyi ebeveynleri ve onları yetiştiren diğer büyüklerinden öğrenirler. Çocuklardan istediğimiz sağlıklı beslenme alışkanlığını kendimiz benimseyip uygulamazsak çocuğumuzun eğitiminin yetersiz kalacağını bilmemiz gerekir.

Ek gıdalara başlarken en önemli noktalardan biri de gıdaların faydaları yanında oluşabilecek yan etkilerini de yakın takip etmektir. Bu nedenle gıdalara birkaç çay kaşığı ile başlanıp her gün miktar artırılmalıdır. İlk başlanan gıda mutlaka 4–5 gün üst üste verilmelidir. Bu süre zarfında bebeğin gıdayı sevip sevmediği gözlenir ve alerjik döküntü, ishal, kusma gibi gıdaya karşı oluşabilecek yan etkiler tespit edilir. Bu tür yan tesir gözlenen gıdaya 3 hafta ara verilir. 3 hafta sonunda yapılan ikinci denemede gıdayla ilgili eş yan etkiler gözlenirse gıda 6 ay boyunca diyetten çıkarılır.

6 ay süresince kilosu üst sınırda seyretmiş bebeklere mümkün olduğunca kalorisi daha az olan gıdalarla başlamak gerekir. Bu amaçla en çok tercih edilen gıdalar meyve ve sebzelerdir. Öte yandan kilosu normal veya alt sınırdan giden bebeklere ise kalorisi daha yüksek olan muhallebi ve tahıllı kasık mamaları ile başlamakta yarar vardır.

Günümüzde gelişen teknoloji ile çocuk gıdalarında da ilerlemeler kaydedilmiştir. Kutularda satılan toz mamaların yani sıra derhal yemeye hazır çok sayıda kavanoz maması bulunmaktadır. Kullanımları basit olmakla beraber erken dönemde bu tür beslenmeye alışan bebeklerin bir süre sonra ev yemeklerine alışmalarında zorluklar yaşanmaktadır. Tatil dönemlerinde ev dışında aş hazırlamak zor olduğu için bu tür gıdalar kullanılabilir ama günlük çocuk diyetinde sürekli kullanılması önerilememektedir.

Bebeğimize yeni bir gıda baslarken mutlaka aç olmasına dikkat etmeliyiz. Yeni beslenmiş bir bebek ilerde en seveceği gıdayı bile rahatlıkla reddedebilir. Yeni başlanan gıda ile beslendikten sonra hala isteği varsa ebeveyn sütü verilebilir.

Kahvaltı
Sebze, meyve ve muhallebiyi almaya başlayan bebeğimizin yeni tanışacağı öğün sabah kahvaltısıdır. İçeriği dolayısı ile kalorisi yüksektir. Muhallebide olduğu gibi kahvaltı hazırlanırken de inek sütü kullanılmaması gerekir. Bu dönemde ebeveyn sütü sağılabilecek kadar bolsa kahvaltı ebeveyn sütü ile hazırlanabilir.

Anne sütü ya da hazır mama 100 ml
1 tatlı kasığı pekmez ya da reçel
1 tatlı kasığı zeytinyağı ya da tereyağı
Yarım kibrit kutusu ak peynir
3–4 tane bisküvi ya da 1 dilim ekmek

Bebeğimiz kahvaltıya alıştıktan 2–3 hafta sonra yumurta sarısı eklenebilir. Yumurtanın beyazı alerjik olduğu için ilk bir yıl içinde verilmemelidir. Yumurta sârisi verilmeye 1 çay kasığı ile başlanır ve her gün iki kesin arttırılır. Kolesterol içeriği yüksek olduğu için erken dönemde haftada 3–4 yumurta sârisi yeterlidir. 9–12 ay civarında günde 1 yumurta sarısına ruhsat verilir.

6–12 ay arasında bebeklerin demir gereksinimleri artar. Bu nedenle ek besinlerin içeriğinin demirden varlıklı olmasına dikkat edilmelidir. Demirden varlıklı ve demir yararla nimi yüksek besinler sırasıyla karaciğer, kırmızı et, tavuk etinin ak olmayan kısımları ve demirle zenginleştirilmiş tahıllı bebek mamalarıdır. Yumurta sârisi ve kuru baklagiller demirden varlıklı ancak emilimi düşük gıdalardır. Demir emilimi düşük olan bu besinlerin demirinden tam yararlanabilmek için C vitamini açısından varlıklı domates, turunçgiller, sivri biber ve yeşil yapraklı sebzelerle beraber tüketilmesine dikkat edilmelidir. Ateş, ishal, solunum yolu enfeksiyonları ve diş çıkarma sırasında iştah azalır, 6–12 ay arasında ebeveyn sütü alınması da ek besinlere karsı isteksizlik yaratır. Enfeksiyonların ağır olduğu dönemlerde, sunulan besinlere karsı iştahsızlık gelişmektedir. Bu nedenle yeni bir besine bebek sağlıklı iken başlanmalı ve hasta bebekler daha sık emzirilmelidir. Beslenmede tek düzeliğin çocuğu menfi etkilediği bilinmektedir. Besinlerde çeşitliliğin artırılması ile yekün enerji âliminin arttığı belirtilmektedir. Genellikle iştahsız ve kendi beslenmesinde seçici davranan ebeveyn babaların çocuklarında da eş davranışlar gözlenmektedir.

Et
6–8. aylarda bir tepeleme çorba kasığı pismiş kimya, 3–4 tane küçük kuşbaşı et veya derisiz tavuk eti sebze püresi içine eklenebilir.

Tahıllı Çorbalar
Çocuğa değişik tatları öğretmek için 7–8. aylarda mercimek, yoğurtlu yayla, acısız tarhana çorbalarına başlanabilir. Tuz, kesin yağ, baharat eklenmemesinde yarar vardır.

Köfte
Baharatsız olarak hazırlanmış ızgara köfte veya terbiyeli sebze köfteleri 8- ayda verilebilir.

Pilav, Makarna ve Dolmalar
8. aydan sonra yoğurt ile karıştırılarak verilebilir.

0 12 aylık cocuk beslenme egitimi, 0 12 yaşta beslenmenin önemi, bebekolay bebekler icin beslenme, 0 12 yaş çocukların beslenmesi nasıl olmalıdır, 0 12 yaş arası çocukların beslenmeleri nasıl olmalıdır,